MỘT SỐ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM XÁC ĐỊNH THÔNG SỐ SÀNG LẮC CỦA MÁY THU HOẠCH CỦ HÀNH TĂM TRÊN ĐẤT CÁT

Đỗ Minh Cường và CS. Tập 131, Số 2A, 2022 182 and 150 times/min, respectively. The travel speed of chives and soil on the sieve surface met the standard requirement at 2.5–2.8 km/h. This result is the essential reference for the design of chives harvesting machines on sandy soil. Keywords: chives, sandy soil, harvesting machine, sieve, soil separation 1 Giới thiệu Cây hành tăm (Allium schoenoprasum) được trồng ở Việt Nam từ lâu đời để làm gia vị và lấy củ, hoa để làm thuốc [1, 2]. Trồng hành tăm có vốn đầu tư thấp nhưng hiệu quả kinh tế cao. Hành tăm được trồng phổ biến từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi [3] và nhiều trên dải đất cát ven biển của tỉnh Thừa Thiên Huế [4–6]. Cây hành tăm có thể phát triển tốt trên các vùng đất cát ven biển, tập trung chủ yếu các tỉnh miền Trung. Chiều sâu lớp củ là 4–6 cm. Diện tích phân bố củ của một bụi không lớn hơn 10 cm2, nguyên bụi, không phân tán. Đối với cây hành tăm trồng trên đất cát, củ hành tăm được thu hoạch sau khi cây đã già, lá đã tàn. Củ hành tăm được thu hoạch từ tháng 3 đến tháng 5 hằng năm. Việc cơ giới hoá canh tác cây hành tăm được tiến hành ở nhiều công đoạn như làm đất, gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch; trong đó, thu hoạch là công đoạn mất nhiều thời gian và công sức nhất. Thu hoạch củ hành tăm là một quá trình gồm các công đoạn: đào củ, phân ly (rũ) đất, phơi, gom củ, hong gió, loại rác và đóng bao. Hiện nay, củ hành tăm đang được thu hoạch thủ công, mất nhiều thời gian và năng suất thấp. Trong đó, công đoạn làm sạch (phân ly) đất là phức tạp

bởi vì kích thước củ hành tăm sai khác nhau quá nhiều, trong khi yêu cầu thu hoạch được củ hành tăm với đường kính nhỏ nhất đến 4 mm. Chính vì vậy, việc nghiên cứu lựa chọn nguyên lý và chế tạo mô hình thực nghiệm cơ cấu sàng, phân tích đánh giá và lựa chọn thông số làm việc của sàng là hết sức cần thiết. Đối với cơ cấu sàng phân ly đất cát, các nghiên cứu thường sử dụng một số loại cơ bản như loại sàng lắc thẳng [7, 8], loại sàng rung [9], cơ cấu sàng kết hợp rung và lắc thẳng [10] hoặc máy sàng dạng trống [11, 12]. Trong bài báo này, chúng tôi lựa chọn mô hình sàng lắc phẳng và được thử nghiệm để đánh giá và xác định thông số làm việc của cơ cấu sàng trên máy thu hoạch củ hành tăm trên đất cát.