THIẾT KẾ ĐÔ THỊ NHẠY CẢM VỚI NƯỚC (WSUD) – BÀI HỌC ĐIỀU TIẾT NƯỚC VÀ GIẢM THIỂU NGẬP LỤT ĐÔ THỊ

Nguyễn Quốc Thắng Tập 132, Số 2A, 2023 76 1 Tổng quan về Thiết kế đô thị nhạy cảm với nước Thiết kế đô thị nhạy cảm với nước (Water sensitive urban design, WSUD) là một khái niệm mới về quản lý nước mưa đô thị bền vững (Sustainable Urban Water Management, SUWM), xuất hiện sớm tại Úc từ những năm 2000, là một cách gọi của lý thuyết cơ sở hạ tầng xanh, được Lloy [1] định nghĩa là một cách tiếp cận triết học đối với quy hoạch và thiết kế đô thị nhằm giảm thiểu tác động thủy văn của quá trình phát triển đô thị đối với môi trường xung quanh. WSUD được thực thi thông qua các biện pháp công trình (hệ thống cơ sở hạ tầng xanh, ví dụ như vườn mưa, vùng đất ngập nước) và các biện pháp phi công trình (tức là các chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước). WSUD, cũng giống như các khái niệm thiết kế và quy hoạch tập trung vào khía cạnh thoát nước đô thị đã xuất hiện trên khắp thế giới: như Hệ thống thoát nước đô thị bền vững (SUDS) (ở Anh), Phát triển tác động thấp (LID) (EPA, Mỹ, 2000), Cơ sở hạ tầng xanh (GI) (Benedict và McMahon, Mỹ, 2006), Quản lý thực hành tốt nhất (BMP) (EPA, Mỹ,2011) và Thành phố bọt biển (Trung Quốc, 2014), mặc dù có sự khác biệt về phạm vi và bối cảnh, nhưng triết lý chính của chúng đều giống nhau: thay vì bỏ qua chu trình thủy văn tự nhiên, chúng dựa vào “sự kích hoạt của các quá trình tự nhiên”. WSUD giúp giảm bớt một số gánh nặng đối với cơ sở hạ tầng tập trung (hạ tầng xám) bằng cách khôi phục các thành phần của chu trình nước tự nhiên và sử dụng nước mưa gần nơi nó đổ xuống. Những lợi ích tiềm năng của WSUD bao gồm: giảm thiểu phát sinh nước thải và

tối đa hóa cơ hội tái sử dụng; giảm nhu cầu nước sạch và sử dụng nước mưa như một nguồn cung cấp phù hợp (cho 1 số mục đích); xử lý nước mưa, nước thải để tái sử dụng hoặc xả thải; khôi phục chế độ thủy văn tự nhiên trong các lưu vực đô thị; bảo vệ tình trạng dòng chảy bằng cách kiểm soát chất ô nhiễm trong xả thải và nâng cao giá trị thẩm mỹ và giải trí cho cộng đồng địa phương. WSUD quy mô lớn có thể hỗ trợ đa dạng sinh học. Ứng dụng của WSUD liên quan đến việc tích hợp quản lý chu trình nước với môi trường xây dựng thông qua quy hoạch và thiết kế đô thị. Cụ thể, nó tích hợp dòng nước trong cảnh quan đô thị và xem xét tất cả các khía cạnh của vòng tuần hoàn nước đô thị—bao gồm lưu trữ, tái sử dụng, xử lý, lưu giữ và xâm nhập dòng chảy—như một nguồn tài nguyên đô thị có giá trị. Do đó, WSUD là được xem là một thành phần của các giải pháp dựa vào thiên nhiên (ví dụ: đất, nước, thực vật) để đáp ứng sự đa dạng của các thách thức về môi trường, kinh tế, xã hội và khí hậu.