THIẾT KẾ ĐÔ THỊ NHẠY CẢM VỚI NƯỚC (WSUD) – BÀI HỌC ĐIỀU TIẾT NƯỚC VÀ GIẢM THIỂU NGẬP LỤT ĐÔ THỊ

Nguyễn Quốc Thắng Tập 132, Số 2A, 2023 86 Về Kinh tế - xã hội (Socio-economic): được hiểu như là cảnh quan vô hình, phi vật chất. Gồm các nhân tố mô tả cấu trúc xã hội như nhân khẩu học, tình trạng kinh tế xã hội và nhận thức con người: quản lý nước thải (có thu chất thải rắn hay không, vệ sinh tiên tiến), nhân khẩu học (thu nhập, mật độ, giá nhà đất), Giá trị và nhận thức công cộng (ủng hộ cây xanh, hành vi, trình độ học vấn), Sự kết nối cộng đồng (các hoạt động tình nguyện, thành viên câu lạc bộ cộng đồng), sự ổn định chính trị (tỉ lệ thay đổi, kiểm soát và thực thi của chính phủ, phản ứng chính trị). Không có nghiên cứu nào xem xét một cách có hệ thống nhiều yếu tố kinh tế - xã hội. Về lập kế hoạch & quản trị (Planning & Governance): đề cập đến tất cả các quy tắc, quy định, luật pháp và các cấu trúc vô hình khác nhằm quản lý hoặc hướng dẫn việc sử dụng và phát triển không gian đô thị hiện tại và tương lai, bao gồm: thực trạng đất đai (giá trị đất, tình trạng sở hữu, quyền sở hữu, phân vùng, phân vùng để hạn chế thay đổi mục đích sửu dụng đất), cơ hội phát triển (chu kỳ tái cấu trúc, lĩnh vực ưu tiên phát triển), hạn chế phát triển (hiện trạng hạ tầng, hiện trạng địa chất công trình, hiện trạng phủ quy hoạch), loại hình phát triển (đất phủ xanh, đất đồi núi, đất xen giữa) Tại Sydney, vị trí các thành thần WSUD bị hạn chế bởi các biến địa lý tự nhiên, chẳng hạn như độ dốc, không gian và hiện trạng sử dụng đất khác nhau. Tuy nhiên, vị trí các thành thần WSUD này không bị ảnh hưởng rõ rệt bởi hầu hết các biến số kinh tế xã hội, trừ yếu tố Ý thức

cộng đồng có tác động ít, trong khi ở Melbourne thì các chỉ số mối quan hệ giữa vị trí WUSD và yếu tố kinh tế xã hội cao. 3.2 Hiệu quả của WSUD tại địa điểm (A place needs WSUD?). Các yếu tố xác định sự phù hợp của một địa điểm từ góc độ “nhu cầu” của một địa điểm đối với WSUD dựa trên sự phân loại chức năng hệ sinh thái, dịch vụ hệ sinh thái và các yếu tố được thông qua từ ‘Đánh giá Hệ sinh thái Thiên niên kỷ’ của Liên hợp quốc (MEA, 2005),[6] tức là WSUD đảm bảo đóng góp trực tiếp và gián tiếp vào các dịch vụ sinh thái, bao gồm: Về cung cấp (Provisioning): An toàn lương thực và cung cấp nước sạch. Các công cụ của WSUD thông thường có thể cung cấp cho nông nghiệp đô thị thông qua cung cấp nước tưới trong khi các công nghệ WSUD mới có khả năng sản xuất cây lượng thực cũng dần xuất hiện. Các công nghệ WUSD có chức năng phụ cung cấp nước (như bể chứa nước mưa) là nguồn cung cấp tiềm năng, nhất là đối với các khu vực khan hiếm nước. Phạm vi cung cấp nước có thể được đo lường thông qua số hộ gia đình có thể tiếp cận được với nguồn nước này. Về điều tiết (Regulating): Điều tiết khí thải, khí hậu, nước, làm sạch nước, hiểm họa thiên nhiên (cụ thể là kiểm soát ngập lụt). Mặc dù không tác động mạnh đến khí hậu như rừng và đại dương, nhưng WSUD giúp làm mát cục bộ giảm đảo nhiệt đô thị. Khả năng điều tiết nước của WSUD thể hiện ở khả năng cung cấp các giải pháp thay thế cho hệ thống thoát nước đô thị bằng