TỔNG HỢP NANO NHŨ TƯƠNG TINH DẦU SẢ-CHITOSAN KẾT HỢP SÓNG SIÊU ÂM VỚI NATRI TRIPOLYPHOSPHATE VÀ KHẢO SÁT KHẢ NĂNG KHÁNG NẤM

Võ Văn Quốc Bảo và CS. Tập 134, Số 2A, 2025 50 2 Vật liệu và phương pháp 2.1 Vật liệu Tinh dầu sả (Cymbopogon spp.) được cung cấp bởi Phòng thí nghiệm Khoa Cơ khí và Công nghệ, trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế. Tinh dầu được chiết xuất từ lá và thân sả tươi bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước. Quá trình chưng cất được thực hiện trong thời gian từ 4 đến 6 giờ, ở nhiệt độ dao động từ 100°C đến 105°C, đảm bảo tối ưu hóa hiệu suất chiết xuất và chất lượng của tinh dầu. Sau khi thu được, tinh dầu được bảo quản trong lọ thủy tinh tối màu và lưu trữ ở nhiệt độ thấp để giữ nguyên các đặc tính hóa lý. Chitosan có nguồn gốc từ vỏ tôm cua (trọng lượng phân tử 1,86×105 Da, khử acetyl 85-90%) được mua từ Công ty TNHH Chitosan Việt Nam. Acid axetic (Merck 64-19-7, Đức), Tween 80 và natri tripolyphosphate (Kdchemical, Hàn Quốc) và các thuốc thử hóa học phân tích khác được cung cấp bởi Phòng thí nghiệm Khoa Cơ khí và Công nghệ, trường Đại học Nông Lâm và Khoa Hóa học, trường Đại học Khoa học, Đại học Huế. Nấm Colletotrichum musae QB6 (C. musae QB6) gây bệnh thán thư hại chuối được cung cấp bởi phòng thí nghiệm Vi sinh, Bộ môn Công nghệ thực phẩm, trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế. Nấm được nuôi cấy trên môi trường PDA (potato dextrose agar) ở 28 oC. Một lít môi trường có chứa 20 g dextrose, 20 g agar và nước luộc của 250 g khoai tây trắng, bổ sung nước cất vừa đủ. 2.2 Chuẩn bị nano nhũ tương TDS-Chi có hỗ trợ sóng siêu âm Nano nhũ tương TDS-Chi được điều chế từ sự kết hợp giữa chitosan và tinh dầu sả chanh

(TDS) với sự hỗ trợ của sóng siêu âm để đạt được cấu trúc hạt nano và kích thước đồng đều. Trước tiên, dung dịch nhũ tương TDS được chuẩn bị bằng cách phối trộn tinh dầu sả chanh với chất nhũ hóa Tween 80 ở tỷ lệ 1:9 (w/w). Quá trình trộn được thực hiện trên máy khuấy từ ở tốc độ 500 vòng/phút trong 2 giờ không cần gia nhiệt. Sau khi hoàn tất quá trình nhũ tương, dung dịch TDS được phối trộn với dung dịch chitosan 1% (w/v). Hỗn hợp này tiếp tục được khuấy đều bằng máy khuấy cơ học ở tốc độ cao 1200 vòng/phút nhằm phân tán đồng đều chitosan trong pha nhũ tương. Tiếp theo, hỗn hợp được xử lý bằng thiết bị siêu âm ở tần số 37 kHz trong thời gian 10 phút để giảm kích thước giọt nhũ tương xuống quy mô nano, đồng thời tăng độ ổn định của hệ nhũ tương thông qua hiện tượng phân tách hạt và phân tán hạt nhỏ hơn dưới tác động của lực siêu âm. Kết quả thu được là các dung dịch nano nhũ tương với các tỷ lệ phối trộn TDS và Chitosan (w/w) khác nhau: 1:1, 0,75:1, 0,5:1 và 0,25:1, được mã hóa lần lượt là nanoTDS-Chi1, nanoTDS-Chi2, nanoTDS-Chi3 và nanoTDS-Chi4. 2.3 Chuẩn bị nano nhũ tương TDS-Chi có hỗ trợ sóng siêu âm và TPP Nano nhũ tương TDS-Chi được điều chế bằng phương pháp tạo gel nhũ tương ion, giữa sự kết hợp giữa chitosan, tinh dầu sả và natri tripolyphosphate (TPP), cùng sự hỗ trợ của sóng siêu âm để tăng cường tính ổn định và đồng đều kích thước hạt nano. Quy trình điều chế bắt đầu bằng việc chuẩn bị dung dịch nhũ tương tinh dầu sả (TDS) và phối trộn với dung dịch chitosan